Already a subscriber? - Login here
Not yet a subscriber? - Subscribe here

Browse by:



Displaying: 1-20 of 52 documents

Show/Hide alternate language

artykuły
1. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Jarosław Olesiak Jarosław Olesiak
The “Logic” of Aristotelian Causality: An Analysis of the Genesis of Artifacts
„Logika” Arystotelesowskiej Przyczynowości

abstract | view |  rights & permissions | cited by
The present paper, taking as a point of departure Aristotle’s dispute with the ancient physicalists in Physics II.8-9 about the role of the final cause in nature, examines the context of the problem, his theory of the causes. Aristotle assumes an analogy between nature and craft and takes the production of artifacts to be paradigmatic. With these assumptions as guiding principles, the paper attempts to motivate his causal theory and propose what may be called a “logic” of the causes. It examines artefactual coming-to-be more closely, focusing on the aspects of Aristotle’s account that are highlighted in his explanation of natural coming-to-be: the basic character of the causes, the peculiar distinction between the causes and the accompanying the deeper coincidence among three of them, the complementarity between the final and moving causes, the nature and role of desire in coming-to-be, and the primacy of form. It introduces the notion of a trans-temporal objective whole and shows the need to consider the full whole — which includes the entire process of coming-to-be together with its source — as the proper context for a full understanding of coming-to-be. It also points out the importance of the distinction between the objective and subjective perspectives, especially useful in understanding final causality.
2. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Stanisław Janeczek Stanisław Janeczek
Oświeceniowa kultura naukowa w kontekście filozoficznym: Z dziejow Komisji Edukacji Narodowej (cz. 1)
Learned Culture in the Enlightenment in the Philosophical Context

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Artykuł przestawia dydaktykę KEN, koncentrując się na ukazaniu reform oświatowych charakterystycznych dla epoki oświecenia. W szczególności ukazuje specyfikę styku ówczesnej filozofii i nowożytnej nauki, stopniowo wyzwalającej się z hegemonii filozofii. Wskazuje na dominujący podówczas duch utylitaryzmu, a w warstwie metodologicznej - programowy eklektyzm. Postawa ta ujawniła się w całym szkolnictwie europejskim, a więc nie tylko we Francji, przodującej przynajmniej w zakresie deklaracji programowych, ale zwłaszcza w centralistycznie reformowanej oświacie w monarchii habsburskiej. Jest ona także właściwa tak reprezentacyjnemu świadectwu ówczesnej kultury naukowej, jakim była Wielka Encyklopedia Francuska, do której nawiąże wprost KEN. W szkole europejskiej wzbogacano studium językowo-humanistyczne o kształcenie matematyczno-przyrodnicze, zachowując kurs filozofii w duchuphilosophia recen- tiorum, przynajmniej na poziomie uniwersyteckim. Filozofia ta krytycznie asymilowała elementy nowożytnej epistemologii, a zwłaszcza osiągnięcia nowożytnego przyrodoznawstwa. Podejście to było typowe dla szkolnictwa reformowanego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów przez środowiska wyznaniowe, zwłaszcza zakon pijarów i jezuitów. Z czasem coraz bardziej upowszechni się empirystyczna epistemologia, owocująca fenomenalizmem kwestionującym możliwość uprawiania maksymalistycznie pojętej filozofii w formie nowożytnego arystotelizmu chrześcijańskiego funkcjonującego w szkole tradycyjnej. Mimo krytyki tego modelu kształcenia, presja tzw. długiego trwania (longue durée) tłumaczy zachowanie w szkole oświeceniowej elementów filozoficznych nawet w przyrodoznawstwie, w formie interpretacji korzystającej z kategorii substancji i jej właściwości, a nawet koncepcji duszy zwierzęcej.
3. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Stanisław Janeczek Stanisław Janeczek
Oświeceniowa kultura naukowa w kontekście filozoficznym: Z dziejow Komisji Edukacji Narodowej (cz. 2)
Learned Culture in the Enlightenment in the Philosophical Context

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Artykuł przestawia dydaktykę KEN w zakresie sformułowań programowych, podręczników i praktyki dydaktycznej, ukazanych na tle reform charakterystycznych dla ówczesnej szkoły europejskiej. W ukazaniu realiów kultury naukowej funkcjonującej w szkolnictwie zarządzanym przez Komisję skupiono się na oddaniu specyfiki styku filozofii i nowożytnej nauki, nieraz znacznie odbiegającego od realiów współczesnych.Nauczanie w szkołach KEN należy niewątpliwie do programowo eklektycznej kultury intelektualnej oświecenia, godzącej szkołę tradycyjną z postulatami nowożytnymi. Postawa ta ujawniła się w całym szkolnictwie europejskim, a więc nie tylko we Francji, przodującej przynajmniej w zakresie deklaracji programowych, ale zwłaszcza w centralistycznie reformowanej oświacie w monarchii habsburskiej. Jest ona także właściwa tak reprezentacyjnemu świadectwu ówczesnej kultury naukowej, jakim była Wielka Encyklopedia Francuska, do której KEN wprost nawiązywała. Szkoły KEN odchodzą od utożsamiania kształcenia realnego z kursem filozofii, co nasili się wraz z upowszechnianiem się empirystycznej epistemologii, owocującego fenomenalizmem rugującym podejście ufundowane na filozofii, w szkole tradycyjnej właściwe nowożytnemu arystotelizmowi chrześcijańskiemu. W szkole europejskiej wzbogacano studium językowo-humanistyczne o kształcenie matematyczno-przyrodnicze, zachowując kurs filozofii w duchu philosophia recentiorum, przynajmniej na poziomie uniwersyteckim. Filozofia ta krytycznie asymilowała elementy nowożytnej epistemologii, a zwłaszcza osiągnięcia nowożytnego przyrodoznawstwa. Postawa ta była charakterystyczna także dla szkoły zreformowanej w połowie wieku XVIII na teranie Rzeczypospolitej Obojga Narodów, zwłaszcza przez zakon pijarów i jezuitów. KEN wprowadziła natomiast samoistne przedmioty matematyczno-przyrodnicze, co zaowocowało ograniczeniem wykładu filozofii, którą w szkołach średnich sprowadzono do kursu logiki i ukierunkowanej praktycznie etyki, a na uniwersytetach do prawa naturalnego z odniesieniami społecznymi, politycznymi i ekonomicznymi. Zaowocowało to nawet odejściem od tradycyjnej struktury uniwersytetu, z propedeu- tycznym wydziałem filozoficznym, gdy w duchu fizjokratycznego porządku fizycznego i moralnego ukonstytuowano dwuczłonową strukturę szkół wyższych. Tym niemniej presja tzw. długiego trwania (longue durée) tłumaczy zachowanie elementów filozoficznych nawet w przyrodoznawstwie, dzielone z ówczesną szkołą europejską, a więc w formie interpretacji korzystającej z kategorii substancji i jej właściwości, a nawet koncepcji duszy zwierzęcej.
4. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Damian Maziarz Damian Maziarz
U źrodeł myśli libertariańskiej
At the Sources of Libertarian Thought

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Artykuł traktuje o libertarianizmie, jego genezie, źródłach i odłamach. Jest to stosunkowo młody ruch ideowo-polityczny. Libertarianie szczególny nacisk kładą na prawa jednostki do własności prywatnej i indywidualizm. Mają krytyczny ogląd instytucji państwa, wyrażający się w postulacie radykalnego ograniczenia jego uprawnień (minarchizm) lub też jego demontażu (anarchokapitalizm). Minarchizm i anarchokapitalizm stanowią dominujące nurty współczesnego libertarianizmu. Minarchiści opowiadają się za tym, żeby kompetencje państwa zostały zawężone do minimum - powinno ono sprawować pieczę nad wymiarem bezpieczeństwa (wojsko, policja, sądownictwo) i całkowicie powściągnąć ingerencję w gospodarkę. Anarchokapitaliści z kolei stoją na stanowisku, że instytucja państwa powinna zostać zniesiona. Uznają oni bowiem, że nie sposób pogodzić wolności jednostki i prawa do własności prywatnej w ramach państwa - nawet takiego, którego władza sprowadza się do zawiadywania sektorami zaznaczanymi przez minar- chistów. Radykalni libertarianie spod znaku anarchokapitalizmu są zdania, że wszelkie uprawnienia państwa powinny zostać przekazane prywatnej inicjatywie.
5. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Wiesław Galus Wiesław Galus
Architektura świadomości: Część III: Wola i sens istnienia
Architecture of Consciousness

abstract | view |  rights & permissions | cited by
W części III przedstawiono motywacje do aktywności autonomicznego systemu inteligentnego w postaci bólu i przyjemności. Wskazano, ze kształtowanie zaawansowanych stanów świadomości takiego systemu wymaga innego rodzaju motywacji w postaci ciekawości i potrzeby zrozumienia. Przedstawiono neuronalne podłoże tych motywacji. Zaproponowano kompleksowy model umysłu świadomego, obejmujący wszystkie poziomy przetwarzania informacji. Przedstawiony model wyjaśnia główne cechy ludzkiej psychiki. Wyjaśnia, jak się tworzy świadomość refleksyjna i samoświadomość, jak umysł formułuje sens i cel swego istnienia, a także sens istnienia otaczającego go świata, w jaki sposób uzyskuje wolną wolę i jak może skutecznie działać dla dobra swojego i dobra świadomości osadzonej w neuronowych polach modelujących. Wyjaśnia, jak potrzeba rozumienia i potrzeba harmonii może tworzyć dobro i inne wartości etyczne. Jakie emocje kierujące umysłem mogą wyzwolić uczucia empatii i altruizmu. Wyjaśnia też, że dla spełnienia tych funkcji, dla nauczenia się wszystkiego, co dobre i moralne, niezbędne jest ciało i możliwość postrzegania oraz oddziaływania na otoczenie. To bezpośredni dowód na konieczność zjednoczenia ciała i ducha aby zaistniały intencjonalnie moralne byty samoświadome.
6. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Anna Dutkowska Anna Dutkowska
Epistemologiczno-eksplanacyjny wymiar problemu niejęzykowych myśli w koncepcji Jose Luisa Bermudeza
Epistemological-Explanatory Dimension of the Problem of Non-Linguistic Thoughts According to José Luis Bermüdez

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Podejmując problem niejęzykowych myśli, Bermudez rozważa go przede wszystkim na dwóch płaszczyznach: epistemologicznej i eksplanacyjnej. Płaszczyzna epistemologiczna dotyczy tego, jak możliwe jest przypisywanie myśli do istot nieposługujących się językiem (dalej: NC) oraz czy możliwe jest poznanie treści niejęzykowych myśli. Do rozwiązania tego problemu Bermudez posłużył się koncepcją semantyki sukcesu, która umożliwia poznanie zawartości przekonań i pragnień oraz zastosowanie wyjaśniania psychologicznego. Płaszczyzna eksplanacyjna dotyczy natomiast takiej atrybucji myśli do NC, która odpowiednio wyjaśniałaby ich zachowanie. W tym celu Bermudez rozszerza pojęcie racjonalności do NC przez wyróżnienie jej różnych poziomów. Ponadto wyodrębnia protologikę, ukazującą, jak praktyczne rozumowanie może być przypisywane do NC. Główne zarzuty w stosunku do jego stanowiska dotyczą m.in. relacji między myśleniem a wnioskowaniem, stosowanej metodologii oraz rozszerzonego pojęcia racjonalności.
tłumaczenia
7. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
David Chalmers, Jacek Jarocki David Chalmers
Matriks jako metafizyka
The Matrix as Metaphysics

view |  rights & permissions | cited by
recenzje
8. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Michał Tatarczak Michał Tatarczak
Philosophy of Pseudoscience. Reconsidering the Demarcation Problem
Philosophy of Pseudoscience. Reconsidering the Demarcation Problem

view |  rights & permissions | cited by
sprawozdania
9. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 4
Rafał Charzyński Rafał Charzyński
„Filozofia na uczelniach katolickich: Metafizyka i filozofia Boga”. Lublin, KUL, 18 maja 2015 roku
„Filozofia na uczelniach katolickich: Metafizyka i filozofia Boga”. Lublin, KUL, 18 maja 2015 roku

view |  rights & permissions | cited by
debate on alexander r. pruss’ one body
10. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Alexander R. Pruss Alexander R. Pruss
One Body: Overview
Jedno ciało: Przegląd treści

abstract | view |  rights & permissions | cited by
I offer a reading of my book One Body on Christian sexual ethics as an application of Inference to Best Explanation based on theological and philosophical data.
11. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Mark C. Murphy Mark C. Murphy
Pruss on the Requirement of Universal Love
Pruss o wymogu powszechnej miłości

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Throughout his excellent book One Body, Alex Pruss relies upon the view that there is a requirement of universal love: each and every one of us is required to love each and every one of us. Although he often appeals to revealed truth in making arguments for his various theses, he supports the requirement of universal love primarily through a philosophical argument, an argument that I call the “argument from responsiveness to value.” The idea is that all persons bear a sort of nonrelational value, and because this value gives every agent reasons to respond to it positively, each and every person is bound to love each and every person. The aim of this paper is to criticize this argument. Pruss’s argument has two important gaps, one concerning the sort of reasons that the value of persons gives and one concerning whether the required response is the response of love.
12. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Charles Taliaferro, Benjamin Louis Perez Charles Taliaferro
Feel the Love!: Reflections on Alexander Pruss’ Essay in Christian Sexual Ethics
Poczuj miłość!

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Throughout his excellent book One Body, Alex Pruss relies upon the view that there is a requirement of universal love: each and every one of us is required to love each and every one of us. Although he often appeals to revealed truth in making arguments for his various theses, he supports the requirement of universal love primarily through a philosophical argument, an argument that I call the “argument from responsiveness to value.” The idea is that all persons bear a sort of nonrelational value, and because this value gives every agent reasons to respond to it positively, each and every person is bound to love each and every person. The aim of this paper is to criticize this argument. Pruss’s argument has two important gaps, one concerning the sort of reasons that the value of persons gives and one concerning whether the required response is the response of love.
13. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
N.N. Trakakis N.N. Trakakis
What’s Love Got to Do with It?
Co miłość ma z tym wspólnego?

abstract | view |  rights & permissions | cited by
This paper contests an important assumption guiding Alexander Pruss’ One Body, that marriage is intimately connected with love, including romantic love. This assumption, I argue, is the product in part of a distinctively modern understanding of marriage. To show this, Pruss’ position is set against the premodern, and in particular the Byzantine Christian, view and practice of marriage, where marriage was not grounded to any significant extent on (romantic) love. Finally, some indication is provided as to why romantic love was disassociated from marriage in medieval Christian culture.
14. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Christopher Hamilton Christopher Hamilton
Alexander Pruss on Love and the Meaningfulness of Sex
Alexander Pruss o miłości i znaczeniu seksualności

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In this essay I explore Alexander Pruss’ conceptions of love and sexual desire. I argue that he fails to provide a convincing account of either and that one reason for this is that he ignores far too much relevant material in philosophy and the arts that needs to be taken into account in a thorough investigation of such matters. I argue further that Pruss’ understanding of love and sex is highly moralized, meaning that his discussion is not at all sensitive to the actual human experience of these, but consistently falsifies them. I also argue that the teleology to which Pruss appeals in order to ground his claim that, in the sexual act, the bodies of the lovers are striving for reproduction, is implausible and, further, that, even were it not, we could not infer from such teleology the moral conclusions that Pruss wishes to extract from it.
15. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
David Archard David Archard
One Body but Many Kinds of Sex and Procreation: A Liberal Response
Jedno ciało, lecz różne typy aktów seksualnych i prokreacyjnych

abstract | view |  rights & permissions | cited by
I contrast a liberal and a conservative approach to the morality of sex, endorsing the former with a concession as to the special nature of sex, and note Pruss’ philosophical and theological endorsement of the latter. I criticize his argumentative strategy in three regards: first, he defends Christian love as equivalent to benevolence; second, he allows for only a moral evaluation of sex; third, he moves too quickly from some factual claims to others, and thence to normative conclusions. His account of the moral impermissibility of non-veridical pleasures trades on ambiguities in ‘real’ pleasure.I respond to three arguments Pruss offers against IVF : gamete donors can discharge their parental obligations; reproduction need not only be by coitus; and those who use fertility treatment need not thereby do wrong in treating any resultant child as an ‘artefact’.I conclude with critical observations about the distance between Pruss’ views and those commonly held by most people, including increasing numbers of Catholics.
16. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Paul J. Griffiths Paul J. Griffiths
On Alexander Pruss’s One Body
Wokół książki Alexandra Prussa One Body

abstract | view |  rights & permissions | cited by
This essay considers one key aspect of Alexander Pruss’s One Body: An Essay in Christian Sexual Ethics (Notre Dame: University of Notre Dame Press, 2013), namely, his judgment that many, perhaps most, of the fleshly intimacies possible among human persons ought be evaluated and judged licit or illicit by their relation to the act whereby husband and wife become “one flesh.” This account of fleshly intimacies is too restrictive, indeed absurdly so, and particularly if considered according to natural lights alone and in abstraction from Christian revelation and doctrine, which is what Pruss claims to do in the book.
17. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Erik J. Wielenberg Erik J. Wielenberg
Homosexual Sex and the One-Flesh Union
Stosunek homoseksualny a połączenie dwojga w jedno ciało

abstract | view |  rights & permissions | cited by
I critically examine Alexander Pruss’s conception of the one-body union described in Genesis 2:24. Pruss appeals to his conception of the one-body union to advance two arguments for the conclusion that homosexual sex is morally wrong. I propose an alternative conception of the one- body union that implies that heterosexual and homosexual couples alike can participate in the one-body union; I take that implication of my account to be a significant advantage over Pruss’s account.
18. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Tomasz Kąkol Tomasz Kąkol
So Pleasant, so Addictive: Some Remarks on Alexander Pruss’ Work One Body
Tak przyjemny, tak uzależniający

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In this article in a form of a review I analyze at length A. Pruss’ book One Body, pointing at where I agree with him and stressing several flaws in his arguments. The general line of thought, which is exploring the biblical metaphor of “being one body,” is ultimately sufficient for me from the theological, but not the philosophical point of view.
19. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
David B. Hershenov David B. Hershenov
Prussian Reproduction, Proper Function and Infertile Marriages
Rozrodczość, właściwe funkcjonowanie oraz bezpłodne małżeństwa w ujęciu Prussa

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Alex Pruss argues that romantic love is a basic form of human love that is properly fulfilled in sex oriented towards reproduction. As a result, homoerotic sexual activity cannot obtain the proper consummation and therefore involves misunderstanding the other person’s nature and the possibility of union with them. Although same-sex sexual activity may feel like a consummation of romantic love, it is wrong to generate such a false experience in oneself or another. Presented is an apparent dilemma for Pruss’s thesis suggesting that either both postmenopausal homosexuals and postmenopausal heterosexuals ought to be allowed to marry for their romantic love is not dysfunctional despite not being oriented towards reproduction, or that matrimony is inappropriate for both groups. I suggest avoiding the dilemma in either of two ways that would allow Pruss to distinguish the infertility of homosexual couples from the infertility of post-menopausal women.
20. Roczniki Filozoficzne: Volume > 63 > Issue: 3
Helen Watt Helen Watt
Intending Reproduction as One’s Primary Aim: Alexander Pruss on ‘Trying for a Baby’
Planowanie potomstwa jako cel podstawowy

abstract | view |  rights & permissions | cited by
May a couple have the aim of conceiving as their primary purpose in having marital relations? In this paper, I argue against the view of Alexander Pruss that it is wrong to do this since it treats human beings as fungible in their creation when their unique features are not known to their parents. I argue that Pruss cannot separate seeking reproduction as part of a marital vocation from seeking the unknown, unspecified child who is part of what makes for success in this particular area. While neither spouse should treat the other as a mere tool for having a child, success in the shared goal of conceiving (which will incorporate the value of the child’s life), as well as the goal itself and its pursuit, is very much part of the conjugal good. Existing human beings are morally irreplaceable in the sense that they must be individually valued and respected, but we may promote the lives of unknown existing people under a ‘catch all’ description—and may also deliberately conceive new people of some unknown, indeterminate kind.