Already a subscriber? - Login here
Not yet a subscriber? - Subscribe here

Browse by:



Displaying: 1-20 of 2616 documents

Show/Hide alternate language

artykuły
1. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Andrzej J. Noras Andrzej J. Noras
Tezy do problemu historii filozofii
Problem of History of Philosophy Thesis

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Artykuł jest próbą systematyzacji poglądów na temat historii filozofii. Punktem wyjścia analiz są koncepcje występujące w filozofii pokantowskiej, w której ujawniają się znaczące różnice w rozumieniu historii filozofii. Może ona być rozumiana jako doksografia, jako historia pojęć, jako historia idei,jako historia problemów czy wreszciejako filozoficzna historia filozofii. Autor prezentuje główne założenia każdego z przywołanych ujęć historii filozofii, wskazując jednocześnie na szczególną wartość historii filozofii ujętej jako historia problemów oraz jako filozoficzna historia filozofii. Dodatkowo odwołuje się do polskich badaczy problemu, a mianowicie Kazimierza Twardowskiego, Zbigniewa Kuderowicza czy Mieczysława Gogacza. Osobną pozycję w zaprezentowanych analizach zajmuje hermeneutyka i charakterystyczna dla niej krytyka stanowiska zaprezentowanego przez Wilhelma Diltheya.
2. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Grzegorz Hołub Grzegorz Hołub
The Philosopher as the Therapist: A Lesson from the Past
Filozof Jako Terapeuta

abstract | view |  rights & permissions | cited by
This article is about the philosopher as a potential therapist. It starts from tendencies exhibited by a group of contemporary philosophers involved in a so-called human enhancement. Drawing on the newest discoveries of genetics, genetic engineering and pharmacology, they offer a set of therapies aimed at the extensive ‘improvement’ of the human condition. In the second part of the paper, selected ideas concerning philosophical therapy by the Ancient philosophers are presented. They basically employed personal contact, conversation, and wise counselling. Then these two approaches to this kind of therapy are compared and contrasted. The contemporary approaches offer novel, technical ways of intervention but are blind as far as far-reaching goals and the essential goods of human life are concerned. Despite serious cultural differences, the contemporary therapy can learn a lot from the ancients. If the human being is to be treated by philosophers, an integral picture of who the former is must be taken into account. This means that both his interiority and exteriority should be subjects to the therapy.
3. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Anna Głąb Anna Głąb
Cnota, charakter, dobroć: W nawiązaniu do powieści autobiograficznej Raimonda Gaity Mój ojciec Romulus
Virtue, Character, Goodness

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Przedmiotem tekstu jest rozróżnienie między dobrocią i cnotą oraz złem i występkiem, wprowadzone przez Hannah Arendt na podstawie lektury powieści Hermanna Melville’a Billy Budd. Rozróżnienie to analizuję, odnosząc się do historii życia Romulusa Gaity, bohatera powieści autobiograficznej Mój ojciec Romulus, której autorem jest australijski etyk Raimond Gaita. W paragrafie 1 zajmuję się ową dystynkcją, wskazując na przewartościowanie takich pojęć, jak cnota i występek w powieści Melville’a oraz jego rozumienie cnoty. Następnie (paragraf 2) staram się odpowiedzieć na pytanie, dlaczego Gaita pisze o swym ojcu, używając kategorii charakteru, a nie cnoty. Dalej (paragraf 3) podejmuję refleksję nad relacją między cnotą, charakterem, dobrocią a chorobą psychiczną Romulusa. Na koniec (paragraf 4) odpowiadam na pytanie, jaki jest metafizyczny fundament, na którym Gaita formułuje przekonanie o wyższości Dobra i dobroci nad cnotą oraz pokazuję, jakie konkrety składają się na przyjmowaną przez Romulusa etykę dobroci.
4. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Bartłomiej Kołodziejczyk Bartłomiej Kołodziejczyk
„Est Deus omnino simplex?”: Prostota Boga w ujęciu św. Tomasza z Akwinu
„Est Deus Omnino Simplex?”

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Doktryna Bożej prostoty przez wieki znajdowała się w sercu teologii chrześcijańskiej. W dojrzałej myśli św. Tomasza z Akwinu prostota zajmuje pośród Boskich atrybutów uprzywilejowane miejsce. Byt prosty — czy też całkowicie prosty — to taki, który nie posiada żadnych części czy składników. To, że Bóg jest całkowicie prosty, oznacza, że nie wykazuje On żadnego z siedmiu wyszczególnionych przez Tomasza (i jego zdaniem jedynych możliwych) złożeń. Argumenty, jakimi św. Tomasz uzasadnia tezę o Bożej prostocie, podzielić można na cztery typy, które nazwałem: argumentem z braku możności, argumentem z uprzedniości części wobec całości, argumentem z uprzedniego twórcy oraz argumentem z doskonałości. Wszystkie one za punkt wyjścia przyjmują utożsamienie Boga z pierwszą przyczyną wszystkich rzeczy. Dodają do tego charakterystyczne dla siebie przesłanki. Pierwszy — że pierwsza przyczyna nie posiada możności, a każdy byt złożony musiją posiadać. Drugi — że wszystko, co złożonejest zależne od swoich części, a pierwsza przyczyna nie jest od niczego zależna. Trzeci — że wszystko, co złożone wymaga czynnika sprawczego lub wyjaśnienia, a pierwsza przyczyna go nie posiada. Czwarty — że pierwsza przyczyna jest bytem doskonale dobrym, a byt taki nie może być złożony. W świetle przeprowadzonych analiz pierwsze dwa rozumowania wydają się niezadowalające. Trzeci zaś dowód stanowi dobre uzasadnienie dla rozważanej tezy, a czwarty może służyć za dodatkowe, choć słabsze,jej uzasadnienie.
5. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Marek Lechniak Marek Lechniak
Kilka uwag o logice przekonań religijnych
A Few Remarks on the Logic of Religious Beliefs

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Artykuł jest poświęcony analizie pojęcia przekonania religijnego przeprowadzonej w świetle logiki. Porównane zostanie pojęcie przekonania religijnego z pojęciem przekonania naukowego, następnie analiza Bocheńskiego koncepcji racjonalności przekonań religijnych (i ich uprawomocnienia) oraz ujęcia Tomasza z Akwinu pojęcia wiary w świetle logiki współczesnej.
6. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Stanisław Ruczaj Stanisław Ruczaj
Znaki boskiej rzeczywistości: Interpretacja i krytyka koncepcji teistycznych znaków naturalnych Charlesa S. Evansa
Signs of God’s Presence

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Celem artykułu jest interpretacja i krytyka koncepcji teistycznych znaków naturalnych (TZN), przedstawionej przez Charlesa S. Evansa. TZN to charakterystyczne doświadczenia lub własności świata, które sprawiają, żejednostka, która się z nimi zetknie, formuje pewne podstawowe, uzasadnione przekonania o istnieniu Boga i jego naturze. W artykule proponuję dwie interpretacje tego, jak funkcjonują TZN, odwołujące się do kategorii percepcji i pośredniej identyfikacji per- cepcyjnej. Przedstawiam także dwa argumenty krytyczne wobec koncepcji TZN. Po pierwsze, wskazuję, że nie wyjaśnia ona zadowalająco, dlaczego TZN są niejednoznaczne, tj., mogą być odczytywane na różne sposoby. Po drugie, zauważam, że pewne doświadczenia można potraktować jako „ateistyczne znaki naturalne”. Istnienie takich doświadczeń daje rację do przypuszczenia, że Bógjest zwodzicielem.
7. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Aleksander R. Bańka Aleksander R. Bańka
Między doświadczeniem a teorią, czyli o niektórych problemachfilozofiimistyki
Between Experience and Theory, Or about Some Problems of the Philosophy of Mysticism

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Mistyka to dziś nie tylko popularny termin, którym określa się zjawiska często dziwne i niezrozumiałe, oscylujące między psychologią a duchowością. Mistyka to również problem badawczy, którym od dawna zajmują się specjaliści z rozmaitych dyscyplin naukowych. Swój wkład w badania nad mistyką wnosi także filozofia, co więcej — można również postawić tezę, że posiada ona do tego szczególne kompetencje. Nie ulega wątpliwości, że mistyczna intuicja towarzyszy filozofom niemal od zawsze, a sama filozofia od samego początku rozwijała się także, tu i ówdzie, jako filozofia mistyczna. Aktualnie uwaga filozofów zajmujących się mistyką koncentruje się głównie na problemach wyznaczonych przez filozofię mistyki — tu toczą się najważniejsze dyskusje i ogniskują spory, zwłaszcza tak zwany spór między esencjalizmem a kontek- stualizmem. Autor artykułu stawia tezę, że umiarkowany kontekstualizm, jako stanowisko optujące za istnieniem kilku niesprowadzalnych do siebie typów doświadczeń określanych dziś jako mistyczne, lepiej wyjaśnia złożony fenomen mistycyzmu niż redukcyjne nastawienie esencjali- styczne. Nie znaczy to jednak, że daje wyjaśnienie wyczerpujące. Chociaż omawiany w artykule spór nie wydaje się możliwy do jednoznacznego rozstrzygnięcia, filozoficzna analiza głównych, konstytuujących go wątków pozwala lepiej zrozumieć naturę kluczowych, rządzących szeroko rozumiana mistyką procesów. Celem niniejszego artykułujest zatem rozpoznanie sposobu, wjaki filozofia wkracza na teren mistyki, wkładu, jaki wnosi w analizę doświadczenia mistycznego, a także kilku głównych problemów metodologicznych, na które napotyka.
8. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Robert T. Ptaszek Robert T. Ptaszek
The Church of Jesus Christ of Latter-Day Saints and Its Doctrine: A Philosophical Approach
Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich i Jego Doktryna

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In the article, I demonstrate how realistic philosophy of religion can be employed in order to obtain a preliminary verification of the truthfulness of the doctrine proclaimed by a particular religious community. The first element of a religious doctrine that qualifies for philosophical evaluation is its non-contradictory character. For this reason I endeavour to reconstruct one such doctrine and show how it is possible to demonstrate, through philosophical analyses, that such a doctrine does not meet the aforementioned criterion. For the object of my studies I chose the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (called the Mormon Church for short), as I find it particularly interesting among the religious movements alternative to Christianity.Among new religious movements currently in existence the Mormon Church stands out in several respects. First, this religious community utilises a variety of sources of revelation. Furthermore, although their sacred story, that spanning a dozen or so centuries, begins in Israel it mostly takes place on American soil. Finally, the Mormon Church sets forth a vision of a future ‘holy land,’ and the concept of salvation that is essentially different from those of other Bible- based religious movements.The Mormon concept of salvation, referred to as the plan of eternal progress shows both unique goal and unique means to achieve it. People are to become gods and populate multiple worlds. According to Mormons there will be different levels of salvation associated with what life a person lived on earth.Reconstruction and philosophical analysis of the main elements of the Mormon doctrine shows its weak points, inconsistencies, and oversimplifications. From this perspective, the Mormon ‘sacred story’ hardly could be regarded as something more than a colourful and interesting myth. But the question of reasons why Mormons still put their faith in such an inconsistent doctrine lies outside the scope of these considerations.
9. Roczniki Filozoficzne: Volume > 68 > Issue: 1
Corrigenda omissionum
view |  rights & permissions | cited by
artykuły / articles
10. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Gyula Klima Gyula Klima
Aquinas’s Real Distinction and Its Role in a Causal Proof of God’s Existence
Realna Różnica Akwinaty i Jej Rola w Kauzalnym Dowodzie na Istnienie Boga

abstract | view |  rights & permissions | cited by
This paper is not going to offer any criticism of the way Gaven Kerr treats Aquinas’ argument. Instead, it offers an alternative way of reconstructing Aquinas’ argument, intending to strengthen especially those controversial aspects of it that Kerr’s reconstruction left untreated or in relative obscurity. Accordingly, although the paper’s treatment will have to have some overlaps with Kerr’s (such as the critique of Kenny’s critique of Aquinas), it will deal with issues essential to adequate replies to certain competent criticisms of his argument untreated by Kerr (such as Buridan’s critique). For the sake of the “formally inclined” reader, the paper’s treatment will also include an Appendix offering a formal reconstruction of both the main argument and its subarguments to demonstrate the formal rigor of Aquinas’ original.
11. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Andrzej Maryniarczyk Andrzej Maryniarczyk
“Parvus error in principio magnus est in fine”: Thomas Aquinas’s Reinterpretation of the Understanding of Being and Essence as the Basis for the Discovery of the First Cause as Ipsum Esse
„Mały Błąd na Początku Wielkim Jest ma Końcu”

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In this article, the author notes that Thomas Aquinas, in his brief work entitled De Ente et Essentia, proved that at the base of understanding the world, the human being, and God in particular, there is our understanding of being and its essence. When we make a small mistake at the beginning (parvus error in principio) in our understanding of being and its essence, it will turn to be a big one in the end (magnus in fine). And what is “at the end” of our knowledge is the discovery of the First and Ultimate Cause of all things, known as: Ipsum Esse, God, the Absolute, The Most Perfect Substance, on whom everything depends, and who depends not on anything else. These present inquiries about the proper understanding of being and its essence are aimed at formulating proof of the necessity of existence of a Being that is the First Cause, and which, existing as Ipsum Esse, is the source and reason of existence of all beings. Without these inquiries, the proof itself would be incomprehensible, and more importantly it would be a purely a priori one (i.e., ontological). Furthermore, without the existential conception of being, which Thomas first formulated, one could not discover the First Cause which, as Ipsum Esse, is the source of the existence of every being. This issue seems to have escaped the attention of the author of the book Aquinas’s Way to God. The Proof in “De Ente et Essentia.”
12. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Krzysztof Ośko Krzysztof Ośko
The Metaphysical Argument for God’s Existence
Argument Metafizyczny na Istnienie Boga

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In this paper, I present main theses of Aquinas Way to God: The Proof in the De Ente et Essentia by Gaven Kerr. The book in question is a contemporary interpretation and defence of Thomas Aquinas’s argument for the existence of God, based on the real distinction between the essence of the thing and its act of being. I stress the fact that Kerr underlines the metaphysical character of Thomas’s argument and the role of participation in Aquinas’s understanding of the act of being. In the last part of the article, I discuss Kerr’s interpretation of Aquinas’s argument for the real distinction between essence and an act of being, as well as Kerr’s own argument. These arguments are of particular importance since they provide metaphysical presuppositions for the argument for God’s existence considered in Kerr’s book. As for the first argument, I argue that the first part of Aquinas’s argumentation (the so-called Intellectus Essentiae Argument) pertains to the real order rather than conceptual. Concerning the second argument, I attempt to highlight the difficulties of Kerr’s understanding of Thomist esse as a principle of the existence of a thing.
13. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
John F.X. Knasas John F.X. Knasas
The Analytical Thomist and the Paradoxical Aquinas: Some Reflections on Kerr’s Aquinas’s Way to God
Analityczny Tomista i Paradoksalny Akwinata

abstract | view |  rights & permissions | cited by
My article critically evaluates five key claims in Kerr’s interpretation of Aquinas’s De Ente et Essentia, ch. 4, proof for God. The claims are: (1) the absolutely considered essence is a second intention, or cognitional being; (2) à la John Wippel, the real distinction between essence and existence is known before the proof; (3) contra David Twetten, Aristotelian form is not self-actuating and so requires actus essendi; (4) the De Ente proof for God uses the Principle of Sufficient Reason; (5) an infinite regress must be eliminated before concluding to God. This author wonders if these questionable claims are traceable to the mindset of analytic philosophy which values precision and discreteness and so can fail to appreciate crucial paradoxes in Aquinas’s metaphysics.
14. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Jacek Wojtysiak Jacek Wojtysiak
Existence and God: On Aquinas–Kerr’s Metaphysical Argument
Istnienie i Bóg

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In this paper, I discuss, as carried out by Gaven Kerr, a reconstruction of Aquinas’s argument for the existence of God from his work De Ente et Essentia. My analysis leads to complementing Kerr’s proposal with the following elements: (i) a summarization of the presented argument in a more formal manner; (ii) a specification of the main presuppositions of the Thomistic conception of existence; (iii) a drawing of attention to the fact that the essence–esse composition is a borderline case of the array of potency–act compositions; (iv) a distinguishing of the empirical (connected with the problem of the regress) and speculative (deprived of such a problem) interpretations or versions of Aquinas’s argument; (v) a clarification of what is the Divine exception from the essence–esse composition; (vi) a distinguishing of the three models of participation and a defence of the moderate model. I regard the following two issues to be of key importance for the argument under discussion: the relation between the Aristotelian compositional model and the Platonic model of participation as well as the defence of the Thomistic conception of the essence–esse composition.
15. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Paul O’Grady Paul O’Grady
Existence and Wisdom
Istnienie i Mądrość

abstract | view |  rights & permissions | cited by
In this paper, I examine the debate about existence between deflationist analytic accounts and the ‘thicker’ conception used by Aquinas when speaking of esse. I argue that the way one evaluates the debate will depend on background philosophical assumptions and that reflection on those assumptions could constitute an account of theoretical wisdom.
16. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Marek Piwowarczyk Marek Piwowarczyk
Problems with the Inseparability of Esse
Problemy z Niesamodzielnością Istnienia

abstract | view |  rights & permissions | cited by
One of the most important theses of Existential Thomism is that contingent things are composed of essence and existence. The thesis is immediately supplemented by a proviso that these components are not parts in the regular sense of the word. Essence and existence are not extended pieces of the thing which can be detached from it. They are inseparable aspects of the thing wherein inseparability is understood as a sort of dependence. In my paper I analyze the thesis of the inseparability of existence. For me this is untenable. I argue that this inseparability blocks up the essential function ascribed by Thomists to existence: the function of making the thing real. Thus to save this function we are forced to export existence to outside the thing. It contradicts our deep belief that existence is the most intimate aspect of the thing. Therefore the Thomistic analysis of existence seems to be invalid.
17. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
David Twetten David Twetten
How Save Aquinas’ “Intellectus essentiae Argument” for the Real Distinction between Essence and Esse?
Jak Ocalić Akwinaty „Argument Intellectus Essentiae” za Realną Różnicą Między Istotą i Esse?

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Aquinas’ so-called “Intellectus essentiae Argument” for the distinction between being and essence is notoriously suspect, including among defenders of Aquinas’ distinction. For the paper in this volume, I take as my starting point the recent defense of the argument by Fr. Lawrence Dewan, O.P. Fr. Dewan’s project is unsuccessful. Pointing out some shortcomings in his readings allows me to take up his call to highlight the “formal” or “quidditative side” of Aquinas’ metaphysics, in this case in regards to the proofs of the “real distinction.” Accordingly, the second half of this paper sets forth a way in which the famous “Intellectus essentiae Argument” of De Ente et Essentia 4 can succeed as a proof of the real distinction. Aquinas’ argument presupposes the prior real distinction between essence and supposit or individual substance. Esse is the ontological component that makes true our judgments that substances actually are: Obama exists. By contrast, this “truth-maker” cannot be predicated of humanity, although it is in Obama as really distinct from him. If Aquinas’ reasoning in this most contentious of his proofs can be saved, so, perhaps, can most of his other proofs.
18. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
David Burrell David Burrell
Gaven Kerr, O.P., On Creation with Its Philosophical Corollaries
Gaven Kerr OP o Stworzeniu i Jego Konsekwencjach Filozoficznych

abstract | view |  rights & permissions | cited by
Author endorses the study by Gaven Kerr, O.P., for the way it shows the centrality of Aquinas’ metaphysics of creation: showcasing the ‘real distinction’ between esse and essentia, followed by Aquinas’ unique treatment of each, as well as a deep consideration of esse tantum. At the end he states the ‘proof’ which Gaven Kerr has articulated so deftly reflects the manner in which the Creator ‘appears’ in creation, thereby ‘showing’ what cannot be ‘said’ (Wittgenstein).
19. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 4
Gaven Kerr Gaven Kerr
Author’s Response to Contributors
Odpowiedzi Autora

abstract | view |  rights & permissions | cited by
The text represents the author’s responses to the contributors who have addressed issues in my 2015 book, Aquinas’s Way to God: The Proof in De Ente et Essentia, published by Oxford University Press.
artykuły
20. Roczniki Filozoficzne: Volume > 67 > Issue: 3
Dariusz Dąbek Dariusz Dąbek
Edward A. Milne’s Philosophy of Science: Between Aristotelianism and Popperism
Filozofia Nauki Edwarda A. Milne’a

abstract | view |  rights & permissions | cited by
The article seeks to show that E.A. Milne’s philosophy of science has its roots in the philosophy of Aristotle and it could be an inspiration for Popper’s philosophy. The similarities with Aristotle’s concept are as follows: 1) the aim of science is to explain phenomena by discovering general principles; 2) the mind is responsible for discovering them, although experience guides the search; 3) deducing detailed statements from general assumptions is the most important element of research. On the other hand, Milne’s proposal is consistent with Popper’s main ideas: 1) criticism of the principle of induction; 2) preference for the hypothetical-deductive method (assumptions should be bold hypotheses that require empirical testing to be accepted); 3) appreciation of falsification and confidence in the effectiveness of deductive logic.