Displaying: 51-60 of 129 documents

0.033 sec

51. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 25
Νικόλαος Ι. Αναγνωστόπουλος O μύθος του Σίσυφου
abstract | view |  rights & permissions
Ο μύθος μιλά για την ανθρώπινη μοίρα κάτω από το ουσιαστικό της πρίσμα-μοίρα που είναι η συνέπεια της ομαλής ή ανώμαλης (δηλαδή της εξελικτικής) λειτουργίας του ψυχισμού. Ο ίδιος ο ήρωας και ο αγώνας του αντιπροσωπεύουν ολόκληρη την ανθρωπότητα - τη ιστορία της και την ακατάσχετη εξελικτική ορμή της. Ο αγώνας του ήρωα δεν είναι τόσο ένας ιστορικός αγώνας, όσο ένας ψυχολογικός αγώνας. Ο αγώνας αυτός δεν είναι μια πάλη ενάντια στο εσώτερο κακό που πάντα διακόπτει, ή τουλάχιστον επιβραδύνει, την ουσιαστική ανάγκη για εξέλιξη. Ο μύθος είναι λοιπόν μια κατευθυντήρια γραμμή ύπαρξης, μια μορφή που αποβλέπει στο αύριο, και όχι ένας απολιθωμένος θρύλος.
52. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 26
Χρυσούλα Μίσχου Προς μια oντολογική θεώρηση του μουσικού έργου: (από την ακρόαση της μουσικής στην ανάγκη ορισμού και οντολογίας του μουσικού έργου)
abstract | view |  rights & permissions
Στην παρούσα εισήγηση διερευνούμε την οντολογική υπόσταση του φαινομένου της μουσικής και αναπτύσσουμε προβληματισμούς σχετικά με το αν υφίσταται κάτι τέτοιο, μια που η μουσική δεν είναι εκτατή και δεν πρόκειται για φυσικό είδος. Προϋπόθεση για αυτό είναι η ύπαρξη ταυτότητας της μουσικής μέσα από την έννοια του “μουσικού έργου”. Εξετάζουμε την έννοια αυτή, έτσι όπως εμφανίζεται μέσα από τις πολιτιστικές συνθήκες και πρακτικές της εκάστοτε κοινωνίας, ως υποκείμενο αισθητικής εμπειρίας. Παρατηρούμε τις διαφορές σε σχέση με τους ήχους και τις απόψεις σχετικά με τη χρονική τοποθέτηση της απαρχής της έννοιας «μουσικό έργο» αλλά και τη σημασία της χρήσης της έννοιας αυτής ως στέρεο έδαφος για πρωτοπορίες και τομές (π.χ. το έργο “4’ 33’’” του John Cage). Βλέπουμε επίσης πώς η εμπειρία της ακρόασης και απόλαυσης της μουσικής ενέχει μεν υποκειμενική κρίση και πρόθεση, μας οδηγεί δε στην ανάγκη σύγκρισης, ταυτοποίησης και αναγνώρισης της μουσικής. Έτσι (μας οδηγεί) στην ανάγκη οντολογίας της μουσικής ως πρωταρχικό στάδιο σε κάθε σκέψη για τη μουσική και ως απαραίτητη στη συνειδητοποίηση της φύσης του μουσικού έργου, στον τρόπο ύπαρξης και στο κριτήριο ταυτότητάς του. Τέλος βλέπουμε πώς όλα αυτά οδηγούν στις θεωρίες οντολογίας του μουσικού έργου, το οποίο ως αφηρημένη ύπαρξη εξετάζεται ως “καθόλου” (πλατωνισμός και αριστοτελική θεώρηση) και ως “επιμέρους” (νομιναλισμός, τύπος-τεκμήριο και ιδεαλισμός).
53. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 26
Παναγιώτης Δόικος Το εσωτερικό γεγονός και οι βαθμοί της βούλησης
abstract | view |  rights & permissions
Επιχειρείται να δειχθεί πώς η βούληση ενεργοποιείται σταδιακά σε συνάρτηση με το βαθμό εμφάνισης στο εσωτερικό πεδίο του γεγονότος, που μορφοποιεί τη σχέση της με το αντικείμενό της. Η βούληση νοείται ως μια δυναμική της επιθυμίας, η οποία διέπεται από μια νοηματική αυτοκατάφαση, που ιδιαιτεροποιεί τη σύνδεση με το αντικείμενο της επιθυμίας. Σε αναφορά με ένα αντίστοιχο παράδειγμα θεωρείται πως η συμπεριφορά της σχέσης του αισθητού με το εννοιακό στοιχείο κατά την ανάπτυξη του ψυχικού γεγονότος, προκαλεί τη στροφή της βούλησης στην προοπτική της εξωτερικής της πραγμάτωσης. Εξηγείται επιπλέον πώς η προαναφερόμενη σχέση, ως σύγκλιση των αισθητών μορφών με το αφηρημένο τους νόημα, εξελίσσεται σε τρία στάδια: της αφάνειας, της ημιφάνειας και της εμφάνειας. Αυτά τα στάδια, ως τροπές ενός κεντρικού εσωτερικού συμβάντος, εκφράζουν τους ποιοτικούς βαθμούς της βούλησης, η οποία με το σχηματισμό των τριών αντίστοιχων φάσεών της τείνει να ενεργοποιηθεί στην εξωτερικότητα.
54. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 3
Κώστας Αντωνίου Η αμεσότητα του θανάτου στην απολογία του Άιχμαν: Προάγγελος αναμάρτητης πράξης
abstract | view |  rights & permissions
Το κύριο θέμα της ανακοίνωσης είναι να διερευνήσουμε την υπόθεση της δίκης του Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ. Τα ερωτήματα που προκύπτουν από τη γενοκτονία των Εβραίων είναι πολύ σημαντικά και εμπίπτουν στο πεδίο της ηθικής. Τα ηθικά ζητήματα της υπόθεσης αυτής αφορούν το βασανισμό των ανθρώπων και τη στέρηση της ζωής. Ο κύριος στόχος αυτής της ανακοίνωσης είναι να υπογραμμίσει το ζήτημα της αξίας της ανθρώπινης ζωής. Ένα άλλο θέμα που προσεγγίζεται εδώ είναι το πού βρίσκονται ακριβώς τα όρια μεταξύ του καλού και του κακού στις ανθρώπινες πράξεις και υπό ποίες συνθήκες αναφύονται τα ολοκληρωτικά καθεστώτα.
55. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 3
Ιωάννης Ν. Λαδάς Παρένθετη μητρότητα: ηθικά και θεολογικά ζητήματα
abstract | view |  rights & permissions
Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει τα ηθικά και θεολογικά ζητήματα που εγείρει η πρακτική της παρένθετης μητρότητας, δηλαδή μια μορφή παρεμβατικής γονιμοποίησης. Όσον αφορά τα ηθικά ζητήματα ο προβληματισμός κινείται σε σχέση με τα κίνητρα των φυσικών γονέων και των «εντολέων», τους κινδύνους στην κοινωνική πορεία της ζωής του παιδιού (π.χ. περιπτώσεις άγαμων μητέρων ή ομοφυλόφιλων ζευγαριών), το δικαίωμα της παρένθετης μητέρας στην άμβλωση κ.ά. Όσον αφορά τα θεολογικά ζητήματα, αυτά σχετίζονται με την υποκατάσταση του φυσικού από το τεχνητό, τη διάσπαση της οικογενειακής συνοχής, την τύχη των περιττών εμβρύων και γενικότερα την ίδια την φύση του εμβρύου ως φορέα ζωής.
56. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 30
Δέσποινα Νεζτεκίδου Η όψη της ερμηνευτικής του Χανς Γκέοργκ Γκάνταμερ: μεταξύ αλήθειας και μεθόδου
abstract | view |  rights & permissions
Το ογκώδες έργο του Γερμανού φιλοσόφου Χανς Γκέοργκ Γκάνταμερ (1900-2002) Αλήθεια και μέθοδος (Wahrheit und Methode, 1960) είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα φιλοσοφικά έργα του 20ου αιώνα, καθώς θέτει σε νέα προοπτική το ρόλο που καλείται να επιτελέσει η ερμηνευτική στη σύγχρονη εποχή. Η καθολική ερμηνευτική που προτείνει, υπερβαίνει το ιδεώδες της αντικειμενικότητας, όπως αυτό διαμορφώθηκε κατά το Διαφωτισμό, και το αντίστοιχο μοντέλο του επιστημονισμού της μετανεωτερικής εποχής. Ωστόσο η κριτική που ασκεί στα παραπάνω μοντέλα δεν τον καθιστούν υπέρμαχο μίας ανορθολογικής και κατ’ επέκταση σχετικιστικής θεώρησης της ερμηνευτικής. Αυτό που ο Γκάνταμερ προτείνει είναι ένας τρίτος δρόμος, αυτός μεταξύ του προτάγματος για την αντικειμενικοποίηση της γνώσης και της ανάγκης για την κατάκτηση της αλήθειας. “Το πραγματικό μου ενδιαφέρον”, γράφει στον πρόλογο της δεύτερης έκδοσης του ΑΜ (Αλήθεια και μέθοδος), “ήταν και είναι φιλοσοφικό: όχι τί κάνουμε ή τι θα έπρεπε να κάνουμε, αλλά τί συμβαίνει σε εμάς πέρα και πάνω από τη βούλησή μας και τις πράξεις μας”. Ο Γκάνταμερ επιχειρεί να καθρεφτίσει το νόημα της ερμηνευτικής ως διάλογο μεταξύ του λόγου περί της αλήθειας και του λόγου περί της μεθόδου κατάκτησης της αλήθειας, καταδεικνύοντας πως το διαλέγεσθαι είναι η μόνη αληθής πραγματικότητα της ανθρώπινης εμπειρίας.
57. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 30
Συμεών Δεγερμεντζίδης Μυθοπλασία και πολιτισμός: μια φιλοσοφική θεώρηση
abstract | view |  rights & permissions
Οι συνθήκες μετάπλασης και προσαρμογής του μύθου στις εκάστοτε ιστορικο-κοινωνικές παραμέτρους μεταβάλλουν δραστικά τη λειτουργία και τη φιλοσοφία του. Δεν προσεγγίζω, όμως, το μύθο ως δημιούργημα αποκομμένο από το ευρύτερο πολιτισμικό του πλαίσιο και την κοινωνική δυναμική που αυτό ενσωματώνει. Η προτεινόμενη θεώρηση του μύθου αποδίδει στο υβριδικό του υπόβαθρο τη δυνατότητα της διαρκούς νοηματοδότησης εννοιολογικών συσχετισμών εντός ενός ανοιχτού και σύνθετου σημειωτικού συστήματος. Η μετάβαση από τη διαμόρφωση της συλλογικής ταυτότητας μέσω του προφορικού λόγου στη συγκρότηση της ατομικά διαμεσολαβημένης σφυρηλάτησης της εθνικής συνείδησης μέσω της γραφής, σηματοδοτεί μία ουσιώδη μετάλλαξη της ιδιοσυστασίας της μυθικής σκέψης και της λειτουργίας που αυτή επιτελεί: ο μύθος εξακολουθεί να συνιστά συμπυκνωμένη φιλοσοφία αλληγορικών νοηματοδοτήσεων, αλλά έχει δρομολογηθεί οριστικά πλέον ο κατευθυνόμενος χαρακτήρας της κοινωνικής του δυναμικής. Είτε πρόκειται για πολιτικό, ιστορικό, κοινωνικό, θρησκευτικό, πολιτισμικό ή προσωπικό μύθο, ο μετα-νεωτερικός ‘κατασκευαστής’ δομεί τη μυθική εκδοχή που θεωρεί ενδεδειγμένη για τη συγκεκριμένη συγκυρία και της οποίας η αντοχή δοκιμάζεται στο χρόνο, υφιστάμενη ποικίλες τροποποιήσεις. Ουσιαστικά, η δυνατότητα εγχρονισμού του μύθου και επανεγγραφής του στα δεδομένα κάθε εποχής ή εθνικής πολιτισμικής ταυτότητας συναρτάται άμεσα με την ελαστικότητα της αναπροσαρμογής του στα σημασιολογικά ‘αντανακλαστικά’ του δέκτη: η διαδικασία ανατροφοδότησης του μυθικού υλικού από τα προσωπικά και συλλογικά βιώματα κάθε υποκειμένου, εγγυάται στο μύθο την επιβίωσή του από την αχλή της προϊστορίας μέχρι τα τεχνολογικά επιτεύγματα που κατασκευάζουν το μύθο της παντοδυναμίας τους, δεδομένου ότι του επιτρέπει να διαμορφώνει στις μέρες μας πολυτροπικά μηνύματα με ανοιχτό ερμηνευτικό ορίζοντα. Επομένως, ο μύθος δεν έρχεται κατά βάση αντιμέτωπος με τη λογική, αλλά καθίσταται φορέας μίας ανοιχτής διαδικασίας εκλογίκευσης των πραγμάτων χάρη σε εναλλακτικές ερμηνευτικές κατασκευές, δρομολογώντας μία ανορθολογική διαδικασία δόμησης και αποδόμησης.
58. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 39
Μαρίνα Γρηγοροπούλου Προς μια φαινομενολογία του έρωτα: Τα Αποσπάσματα του ερωτικού λόγου του Ρ. Μπαρτ
abstract | view |  rights & permissions
Η εισήγηση αυτή αποτελεί ένα εγχείρημα ανάγνωσης των Αποσπασμάτων του ερωτικού λόγου του Γάλλου στοχαστή Ρολάν Μπαρτ στο φως της φαινομενολογίας του 20ου αιώνα. Συγκεκριμένα η ανάλυση λαμβάνει χώρα στα εξής δύο επίπεδα: το πρώτο συνίσταται στη λειτουργία της φαινομενολογίας ως μορφολογικού δείκτη του κειμένου και αποσκοπεί στην προσέγγιση του ερωτικού συναισθήματος ως φαινομένου και του ερωτευμένου υποκειμένου ως όντος, ενώ το δεύτερο συνίσταται στη λειτουργία της φαινομενολογίας ως υποβάθρου του θεωρητικού μηνύματος του έργου και αποσκοπεί στην κατάδειξη της άρσης του ηγετικού ρόλου της θεωρίας. In fine, διά της μετακίνησης του Μπαρτ προς τη φαινομενολογία και διά της μετατόπισής του ως προς τη θεωρία κατά την άρθρωση του ερωτικού λόγου αναδύεται ο πολύπλοκος διάλογος της φιλοσοφίας με τη λογοτεχνία.
59. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 39
Παναγιώτης Σκοπετέας To πλατωνικό δόγμα της αθανασίας της ψυχής συνδυασμένο με την έννοια της αθανασίας στον Μίλαν Κούντερα: Ο μυστικός διάλογος Σωκράτους και Κούντερα με τον ποιητή Ν. Γκάτσο
abstract | view |  rights & permissions
Στο έργο Φαίδρος ο Πλάτων υποστηρίζει πως κάθε ψυχή είναι αθάνατη, επειδή εμπεριέχει το υπερφυσικό ιδίωμα της αυτοκίνησης. Κατά τον Σωκράτη, οι ψυχές στην προσπάθειά τους ν’ αντικρίσουν τις ιδέες που εδράζονται στον ουρανό, αλληλοσυγκρούονται, σπάνε τα φτερά τους και πέφτουν στη γη ενσαρκωμένες και μετενσαρκωμένες σε σώματα διαβαθμιζόμενης ατομικής αξίας. Στο έργο Φαίδων ο Σωκράτης, όντας περισσότερο αποδεικτικός, προσπαθεί να αποδείξει την αθανασία της ψυχής με τα ακόλουθα επιχειρήματα: α) το επιχείρημα των εναντίων, β) το επιχείρημα της ανάμνησης και γ) το επιχείρημα της ομοιότητας της ψυχής με τις ιδέες. Ο Μίλαν Κούντερα, ξεφεύγοντας από τον όρο ψυχή, θα διαχωρίσει την αθανασία σε μικρή και μεγάλη ανάλογα με τη δύναμη της ανάμνησης που διατηρεί ένας άνθρωπος για κάποιον άλλο συνάνθρωπό του που φεύγει από τη ζωή. Ο ποιητής Νίκος Γκάτσος στο ποίημά του «Αθανασία» επιδίδεται σε μία κατηγορηματική άρνηση, όσον αφορά την κατάκτηση της αθανασίας από τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων που εκείνοι διαθέτουν. Hac conditione το εν λόγω ποίημα αρνείται τη φιλοσοφία του πλατωνικού Σωκράτους περί της αθανασίας, αλλά και τη λογοτεχνία του Μίλαν Κούντερα σε σχέση με το ίδιο θέμα. Όμως, εάν σ’ ένα μεταφυσικό και υπερλογικό επίπεδο ο Γκάτσος συναντούσε τους προηγούμενους άνδρες, ίσως ο ποιητής κατέφευγε σε μία αναθεωρητική προσαρμογή των στίχων του, αφομοιώνοντας τελικά τόσο το πνεύμα του πλατωνικού Σωκράτους όσο και το πνεύμα του Μίλαν Κούντερα.
60. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 39
Θωμάς Συμεωνίδης Ελευθερία χωρίς νόημα: Ο Adorno και το τέλος του παιχνιδιού του Beckett
abstract | view |  rights & permissions
Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να προσεγγιστεί η σχέση φιλοσοφίας και λογοτεχνίας μέσα από τη φιλοσοφική ερμηνεία που επιχειρεί ο Adorno για το Τέλος του παιχνιδιού του Beckett. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ίδιο τον Adorno, ένα από τα βασικά θέματα στο δοκίμιό του ‘Trying to understand endgame’ είναι η κριτική της οντολογίας. Στον τρόπο με τον οποίο ο Beckett μορφοποιεί αισθητικά τόσο τους χαρακτήρες όσο και την εξωτερική πραγματικότητα του έργου ο Adorno διακρίνει μία ιδιαίτερη κατανόηση της αρνητικής διαμεσολάβησης που υφίσταται το υποκείμενο από το κοινωνικό πλέγμα εντός του οποίου συγκροτείται. Για το λόγο αυτό οικειοποιείται την αισθητική απόδοση αυτής της κατανόησης, προκειμένου να ασκήσει κριτική στον τρόπο με τον οποίο αποδίδεται η σχέση υποκειμένου–πραγματικότητας τόσο στο εσωτερικό της θεμελιώδους οντολογίας του Heidegger όσο και στην υπαρξιακή φιλοσοφία των Sartre και Jaspers. Ειδικότερα, ο Adorno θεωρεί πως οι βασικές έννοιες αυτών των φιλοσοφικών κατευθύνσεων στερούνται περιεχομένου, καθώς αγνοείται η διαμεσολάβησή τους από την κοινωνική πραγματικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, αντλώντας από την Αρνητική διαλεκτική και το Trying to understand endgame, αναλύεται η έννοια της ελευθερίας με βασικό σκοπό την κατανόηση της κριτικής του Adorno.